(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 027

॥ శ్రీః ॥
5.27. అధ్యాయః 027
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
సంజయేన యుధిష్ఠిరంప్రతి యుద్ధే దోషోద్భావనపూర్వకం పరైభోగాప్రదానేపి శమాశ్రయగంయైవ .....కథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 5-27-0x(3428)(32484)
ధర్మనిత్యా పాండవ తే విచేష్టా
లోకే శ్రుతా దృశ్యతే చాపి పార్థ ।
మహాశ్రావం జీవిత చాప్యనిత్యం
సంపశ్య త్వం పాండవ మా వ్యనీనశః ॥ 5-27-1(32485)
నచేద్భాగం కురవోఽన్యత్ర యుద్ధా-
త్ప్రయచ్ఛేరంస్తుభ్యమజాతశత్రో।
భైక్షచర్యామంధకవృష్ణిరాజ్యే
శ్రేయో మన్యే న తు యుద్ధేన రాజ్యం ॥ 5-27-2(32486)
అల్పకాలం జీవితం యన్మనుష్యే
మహాస్రావం నిత్యదుఃఖం చలం చ।
భూయశ్చ తద్యశసో నానురూపం
తస్మాత్పాపం పాండవ మా కృథాస్త్వం ॥ 5-27-3(32487)
కామా మనుష్యం ప్రసజంత ఏతే
ధర్మస్య యే విఘ్నమూలం నరేంద్ర ।
పూర్వం నరస్తాన్మతిమాన్ప్రణిఘ్నన్
లోకే ప్రశంసాం లభతేఽనవద్యాం ॥ 5-27-4(32488)
నిబంధనీ హ్యర్థతృష్ణేహ పార్థ
తామిచ్ఛతాం బాధ్యతే ధర్మ ఏవ।
ధర్మం తు యః ప్రణృణీతే స బుద్ధః
కామే గృధ్నో హీయతేఽర్థానురోధాత్ ॥ 5-27-5(32489)
ధర్మం కృత్వా కర్మణాం తాత ముఖ్యం
మహాప్రతాపః సవితేవ భాతి।
హీనో హి ధర్మేణ మహీమపీమాం
లబ్ధ్వా నరః సీదతి పాపబుద్ధిః ॥ 5-27-6(32490)
వేదోఽధీతశ్చరితం బ్రహ్మచర్యం
యజ్ఞైరిష్టం బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ దత్తం ।
పరం స్థానం మన్యమానేన భూయ
ఆత్మా దత్తో వర్షపూగం సుఖేభ్యః ॥ 5-27-7(32491)
సుఖప్రియే సేవమానోఽతివేలం
యోగాభ్యాసే యో న కరోతి కర్మ।
విత్తక్షయే హీనసుఖోఽతివేలం
దుఃఖం శేతే కామవేగప్రణున్నః ॥ 5-27-8(32492)
ఏవం పునర్బ్రహ్మచర్యాఽప్రసక్తో
హిత్వా ధర్మం యః ప్రకరోత్యధర్మం।
అశ్రద్దధత్పరలోకాయ మూఢో
హిత్వా దేహం తప్యతే ప్రేత్య మందః ॥ 5-27-9(32493)
న కర్మణాం విప్రణాశోఽస్త్యముత్ర
పుణ్యానాం వాఽప్యథవా పాపకానాం ।
పూర్వం కర్తుర్గచ్ఛతి పుణ్యపాపం
పశ్చాత్త్వేనమనుయాత్యేవ కర్తా ॥ 5-27-10(32494)
న్యాయోపేతం బ్రాహ్మణేభ్యోఽథ దత్తం
శ్రద్ధాపూతం గంధరసోపపన్నం ।
అన్వాహార్యేషూత్తమదక్షిణేషు
తథారూపం కర్మ విఖ్యాయతే తే ॥ 5-27-11(32495)
ఇహ క్షేత్రే క్రియతే పార్థ కార్యం
న వై కించిత్క్రియతే ప్రేత్య కార్యం ।
కృతం త్వయా పారలోక్యం చ కర్మ
పుణ్యం మహత్సద్భిరతిప్రశస్తం ॥ 5-27-12(32496)
జహాతి మృత్యుం చ జరాం భయం చ
న క్షుత్పిపాసే మనసోఽప్రియాణి।
న కర్తవ్యం విద్యతే తత్ర కించి-
దన్యత్ర వై చేంద్రియప్రీణనాద్ధి ॥ 5-27-13(32497)
ఏవంరూపం కర్మఫలం నరేంద్ర
మాతాపిత్రోర్హృదయస్యాప్రియేణ।
త్యజ క్రోధం పాండవ హర్షజం చ
లోకావుభౌ మా ప్రహాసీశ్చిరాయా ॥ 5-27-14(32498)
అంతం గత్వా కర్మణాం యా ప్రశంసా
సత్యం దమం చార్జవమానృశంస్యం ।
అశ్వమేధం రాజసూయం తథేష్ట్వా
పాపస్యాంతం కర్మణో మా పునర్గాః ॥ 5-27-15(32499)
తచ్చేదేవం ద్వేషరూపేణ పార్థాః
కరిష్యధ్వం కర్మ పాపం చిరాయ।
నివసధ్వం వర్షపూగాన్వనేషు
దుఃఖం వాసం పాండవా ధర్మ ఏవ ॥ 5-27-16(32500)
ప్రవ్రజ్యయా యాతయిత్వా పురస్తా-
దాత్మాధీనం యద్బలం తే తదాఽసీత్।
నిత్యం చ వశ్యాః సచివాస్తవేమే
జనార్దనో యుయుధాశ్చ వీరః ॥ 5-27-17(32501)
మత్స్యో రాజా రుక్మరథః సపుత్రః
ప్రహారిభిః సహపుత్రైర్విరాటః।
రాజానస్తే యే విజితాః పురస్తా-
త్త్వామేవ తే సంశ్రయేయుః సమస్తాః ॥ 5-27-18(32502)
మహాసహాయః ప్రతపన్బలస్థః
పురస్కృతో వాసుదేవార్జునాభ్యాం।
వరాన్హనిష్యంద్విషతో రంగమధ్యే
వ్యనేష్యథా ధార్తరాష్ట్రస్య దర్పం ॥ 5-27-19(32503)
బలం కస్మాద్వర్ధయిత్వా పరస్య
నిజాన్కస్మాత్కర్శయిత్వా సహాయాన్।
నిరుష్య కస్మాద్వర్షపూగాన్వనేషు
యుయుత్ససే పాండవ హీనకాలే॥ 5-27-20(32504)
అప్రాజ్ఞో వా పాండవ యుద్ధ్యమానో-
ఽధర్మజ్ఞో వా భూతిమథోఽభ్యుపైతి।
ప్రజ్ఞావాన్వా బుద్ధ్యమానోఽపి ధర్మం
సంస్తంభాద్వా సోఽపి భూతేరపైతి ॥ 5-27-21(32505)
నాధర్మే తే ధీయతే పార్థ బుద్ధి-
ర్న సంరంభాత్కర్మ చకర్థ పాపం ।
ఆత్థ కిం తత్కారణం యస్య హేతోః
ప్రజ్ఞావిరుద్ధం కర్మ చికీర్షసీదం ॥ 5-27-22(32506)
అవ్యాధిజం కటుకం శీర్షరోగి
యశోముషం పాపఫలోదయం వా।
సతాం పేయం యన్న పిబంత్యసంతో
మన్యుం మహారాజ పిబ ప్రశాంయ ॥ 5-27-23(32507)
పాపానుబంధం కో ను తం కామయేత
క్షమైవ తే జ్యాయసీ నోత భోగాః ।
యత్ర భీష్మః శాంతనవో హతః స్యా-
ద్యత్ర ద్రోణః సహపుత్రో హతః స్యాత్ ॥ 5-27-24(32508)
కృపః శల్యః సౌమదత్తిర్వికర్ణో
వివింశతిః కర్ణదుర్యోధనౌ చ।
ఏతాన్హత్వా కీదృశం తత్సుఖం స్యా-
ద్యద్విందేథాస్తదనుబ్రూహి పార్థ ॥ 5-27-25(32509)
లబ్ధ్వాఽపీమాం పృథివీం సాగరాంతాం
జరామృత్యూ నైవ హి త్వం ప్రజహ్యాః।
ప్రియాప్రియే సుఖదుఃఖే చ రాజ-
న్నైవం విద్వాన్నైవ యుద్ధం కురు త్వం ॥ 5-27-26(32510)
అమాత్యానాం యది కామస్య హేతో-
రేవం యుక్తం కర్మ చికీర్షసి త్వం।
అపక్రమేః స్వం ప్రదాయైవ తేషాం
మాగాస్త్వం వై దేవయానాత్పథోఽద్య ॥ ॥ 5-27-27(32511)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి సంజయయానపర్వణి సప్తవింశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-27-1 మహాన్ శ్రావః శ్రవణం యణ మహాకీర్తీత్యర్థః। మా వ్యనీనశః క్రోధేన ధార్తరాష్ట్రన్ మా నాశయ ॥ 1 ॥
5-27-4 ప్రసజంతే స్పృశంతి ॥ 4 ॥
5-27-5 గృఘ్నః స్పృహావాన్ ॥ 5 ॥
5-27-6 కర్మణాం అర్థకామాద్యర్థానాం మధ్యే ॥ 6 ॥
5-27-7 పరం స్థానం పరలోకం మన్యమానేన మానయతా।
పర్షపూగం వర్షగణం। తత్రత్యసుఖేభ్యస్తదర్థం త్వయా ఆత్మాపి దత్తః ॥ 7 ॥
5-27-8 సుఖప్రియే భోగాన్ పుత్రాదీంశ్చ సేవమానః ।
యోగాభ్యాసే చిత్తవృత్తినిరోధమభ్యసితుం కర్మ ఆసనప్రాణాయామాదికం న కరోతి ॥ 8 ॥
5-27-9 ధర్మం చ యజ్ఞాదిరూపం హిత్వా యః అధర్మమేవ ప్రకరోతి సంచినోతి ॥ 9 ॥
5-27-10 కృతం కర్మ భోగం వినా ఆత్మజ్ఞానం వినా వా న నశ్యతీత్యర్థః ॥ 10 ॥
5-27-11 అన్వాహార్యేష్విత్యనేన శ్రౌతమిష్ట్యాదికం లక్ష్యతే।
తత్రహి అన్వాహార్యో దక్షిణాత్వేన దీయతే ॥ 11 ॥
5-27-12 కార్యం ధర్మః । ప్రేత్య మృత్వా ॥ 12 ॥
5-27-13 పరలోకే కర్మ నాస్తీత్యాహ జహాతీతి ॥ 13 ॥
5-27-14 అత్ర కర్మ కుర్వన్ కామవశాదముత్ర ఫలం న ప్రార్థయేతేత్యర్థః ।
కర్మజం ఫలం త్యక్త్వా పరేణ వైరాగ్యేణ సంపన్నో మోక్షార్థం యోగాభ్యాసమేవ కురుష్వ కిం రాజ్యేన బంధునాశలభ్యేనేత్యర్థః ॥ 14 ॥
5-27-16 తచ్చేదితి। భో పార్థాః భో పాండవాః
తత్పాపం కర్మ గోత్రవధరూపం ద్వేషరూపేణ చిరాయ ప్రాగేవ చేత్కరిష్యధ్వం తర్హి యద్వనే వర్షపూగాన్ దుఃఖం వాసం నివసధ్వం తద్ధర్మ ఏవేతి యత్తత్పదాధ్యాహారేణ యోజ్యం। రాజ్యార్థం సర్వలోకనాశమిచ్ఛతాం భవతాం దుర్యోధనేన యో వనవాసః కారితః స ధర్మ ఏవేత్యర్థః ॥ 16 ॥
5-27-17 పురస్తాత్ ప్రవ్రజనకాలే ఏవ యత్ యతః పురస్తాదపి ఏతద్బలం ఆత్మాధీనమేవాసీత్।
జ్ఞాతివధేనాపి రాజ్యసుఖమావశ్యకం చేత్తర్హి పూర్వమేవ సహాయసత్వాత్కుతో న యుద్ధం కృతమితి ఏతదాదిశ్లోకచతుష్టయర్థః ॥ 17 ॥
5-27-20 హీనకాలే గతే కాలే ఇత్యర్థః ॥ 20 ॥
5-27-21 సర్వథాపి యుద్ధం న కర్తవ్యం జయపరాజయయోరవ్యవస్థితత్వాదిత్యాహ అప్రాహ ఇతి।
భూతేరపైతి దైవాదితి శేషః ॥ 21 ॥
5-27-23 అవ్యాధిజం కటుకం పిత్తాదికం వినాప్యరోచకం ।
యశోముషం యశోహరం। పేయం గిలనీయం।
మన్యుం క్రోధం। ప్రశాంయ శాంతో భవ ॥ 23 ॥
5-27-27 దేవయానాత్పథోఽర్చిరాదిమార్గాదపునరావృత్తిఫలాత్ గోత్రద్రోహేణ మాగా ఇత్యర్థః ॥ 27 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.